{"id":2236,"date":"2019-08-20T14:49:11","date_gmt":"2019-08-20T14:49:11","guid":{"rendered":"http:\/\/theskrypt.co.ke\/?page_id=2236"},"modified":"2019-11-19T17:53:35","modified_gmt":"2019-11-19T17:53:35","slug":"learn-kiswahili","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/theskrypt.co.ke\/index.php\/kiswahili\/learn-kiswahili\/","title":{"rendered":"Proverbs"},"content":{"rendered":"

Overview<\/u><\/h2>\n

Methali is in bold:<\/strong><\/p>\n

Meaning in italics.<\/em><\/p>\n

Examples in normal font, unformatted.<\/p>\n

 <\/p>\n

METHALI(PROVERBS)<\/strong><\/h3>\n
    \n
  1. Ada ya mja hunena, muungwana ni kitendo:<\/strong> Binadamu muungwana hutambulika na matendo yake wala si maneno asemayo, mavazi wala maumbile<\/em>.<\/li>\n<\/ol>\n

    Waeza nena unavyotaka ili upewe kazi ile lakini jua kwamba ada ya mja hunena, muungwana ni kitendo.<\/p>\n

      \n
    1. Akili ni mali:<\/strong> Kuwa na akili husaidia mtu kuwa na maarifa ya kutengeneza mali.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

      Nenda shule usome na kuongeza maarifa kwani baadaye itakusaidia. Akili ni mali.<\/p>\n

        \n
      1. Akili ni nywele, kila mtu ana zake: <\/strong>Akili ni za aina nyingi na za kipekee kwa kila binadamu.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

        Yule kocha wa zamani alitumia mkakati mwingine, na huyu mgeni ametumia tofauti lakini bado timu yetu ilifuzi. Kwa kweli, akili ni ywele kila mtu ana zake.<\/p>\n

          \n
        1. Asiyefunzwa na mamaye, hufunzwa na ulimwengu<\/strong>: Mtoto asiyeadhibiwa nyumbani na mzazi atahangaika baadaye duniani.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

          Kijana yule maisha imemuendea mrama. Amepigwa kalamu kazini kwa sababu ya ulevi na utundu na pia hajui kutafuta kazi ingine. Asiye funzwa na mamaye hufunzwa na ulimwengu.<\/p>\n

            \n
          1. Asiyekubali kushindwa, si mshindani:<\/strong> Mshindani kamili hukubali matokeo bila chuki wala uchungu.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

            Sipendi kucheza mpira na Yuanita. Nikimshinda yeye hukasirika na kubishana na asiyekubali kushindwa si mshindani.<\/p>\n

              \n
            1. Baada ya dhiki faraja:<\/strong> Amani na faraja huja baada ya muda wa shida na matatizo.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

              Najua unapitia mengi machungu kwa sasa lakini jipe moyo. Kumbuka baada ya dhiki faraja.<\/p>\n

                \n
              1. Bandubandu humaliza gogo:<\/strong> Juhudi ndogo ndogo humaliza changamoto kubwa.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                Bosi amenipa kazi nyingi sijui naanzia wapi. Anza kidogo kidogo utamaliza, bandubandu humaliza gogo.<\/p>\n

                  \n
                1. Chanda chema huvishwa pete:<\/strong> Jambo jema husifiwa na kutuzwa.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                  Kazi yake mzuri ilimuezesha kutuzwa kama mfano bora kwa jamii. Kwa kweli, chanda chema huvishwa pete.<\/p>\n

                    \n
                  1. Chema chajiuza, kibaya chajitembeza:<\/strong> Kitu kizuri hakiitaji kupigiwa debe kwani kitajiuza chenyewe, bali kibaya lazima kijitangaze.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                    Mimi hupendelea vifaa vya elektroniki kutako Ujerumani au Japan. Hizi zingine zapitishwa hapa kila siku ni bandia. Chema chajiuza, kibaya chajitembeza.<\/p>\n

                      \n
                    1. Dalili ya mvua ni mawingu<\/strong>: Kama vile mawingu meusi huonekana kabla ya mvua, ndivyo dalili ya mambo hutokea kabla yafanyike.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                      Msimamizi wako kazini amechukua kibali chako na kukuhakiki vibaya mwezi uliopita na bado unarejea kazini?\u00a0 Dalili ya mvua ni mawingu, anza kutafuta kazi ingine.<\/p>\n

                        \n
                      1. Damu ni nzito kuliko maji:<\/strong> Watu wa ukoo moja huwa pamoja kwa nguvu ukilinganisha na jamaa wa mbali.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                        Kwa chochote unachofanya au popopte unaenda, usiisahau jamii yako. Kumbuka kwamba damu ni nzito kuliko maji.<\/p>\n

                          \n
                        1. Dawa ya moto ni moto: <\/strong>Jambo ambalo limesemwa au kutendwa hulipizwa na lingine kama hilo.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                          Alimtusi mwenzake na kumfanya ahisi vibaya naye pia ametusiwa hivyohivyo na anasikia vibaya. Kweli dawa ya moto ni moto.<\/p>\n

                            \n
                          1. Dua la kuku halimpati mwewe: <\/strong>Kilio cha mnyonge hakiwezi kumhangaisha mtesi wake au aliye na nguvu kumshinda.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                            Maskwota waliomba serikali na waliomiliki ardhi wawape muda watafuta makao mengine kabla ya kuwatimua, lakini wapi. Kwa kweli, dua la kuku halimpati mwewe.<\/p>\n

                              \n
                            1. Fadhila ya punda ni mateke:<\/strong> Kuna watu ambao ukishawasaidia wanakuumiza.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                              Baada ya kumpa akiba yangu ili aanze biashara ya kumsaidia, aliniibia mali yangu yote na kunifungia mlango, kweli fadhila ya punda ni mateke.<\/p>\n

                                \n
                              1. Fimbo ya mbali haiuwi nyoka:<\/strong> Unapopata shida, ni watu walio karibu nawe ndio wanaweza kukusaidia bali wa mbali hawatajua kinachoendelea.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                Usiwe mgumu kwa majirani wako, waeza pata shida wakati mmoja na fimbo ya mbali haiuwi nyoka.<\/p>\n

                                  \n
                                1. Fuata nyuki ule asali<\/strong>: Ukitaka kufaulu maishani, jihusishe na watu ambao wamefaulu.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                  Napendelea kuwatembelea akina Tanasha maana kwao kuna mazuri. Nafwata nyuki nile asali.<\/p>\n

                                    \n
                                  1. Ganda la muwa la jana chungu kaona kivuno<\/strong>: Kitu ambacho hakina maana kwa aliye naye, ni cha muhimu sana kwa aliye kosa.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                    Usichome nguo zako ambazo zimekua matambara zitamsaidia mwengine. Ganda la muwa la jana chungu kaona kivuno.<\/p>\n

                                      \n
                                    1. Haba na haba hujaza kibaba:<\/strong> Mazao makubwa huanza na madogo.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                      Nilianza hii biashara na akiba ambapo nilikuwa naeka kando shilingi hamsini kila wiki. Sasa natambua kwamba haba na haba hujaza kibaba.<\/p>\n

                                        \n
                                      1. Haraka haraka haina baraka:<\/strong> Mambo ambayo kufanywa haraka bila kutilia maanani huwa hayafuzu.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                        Enda polepole, umemjua msichana yule tu juzi na sasa wataka kumuoa? Haraka haraka haina baraka ndugu.<\/p>\n

                                          \n
                                        1. Hasira hasara: <\/strong>Kawaida, binadamu aishikwa na hasira hufanya vitendo ambavyo vitamgharimu.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                          Wanafunzi walichoma shule kwa hasira ya kupewa mtihani ngumu. Sasa ni wao wameambiwa wagharamie ujenzi upya wa shule hio. Hasira hasara.<\/p>\n

                                            \n
                                          1. Heri kujikwa kidole kuliko ulimi:<\/strong> Afadhali kujigonga na kujiumiza kidole, badala ya kusema maneno ambayo hukutarajia kusema.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                            Sijui kama Anita atanisamehe baada ya kuropokwa siri yake kwa mamake. Heri ningejikwa kidole kuliko ulimi.<\/p>\n

                                              \n
                                            1. Jino la pembe si dawa ya pengo:<\/strong> Kitu ambacho huekwa kushikilia nafasi ya kile hakiko, huwa haiwi kitu hicho.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                              Waeza badili ngozi lako na kemikali uwe mweupe ka mwangaza lakini uzazi wako bado utafwata ngozi nyeusi. Kumbuka kwamba jino la pembe si dawa ya pengo.<\/p>\n

                                                \n
                                              1. Jogoo la shamba haliwiki mjini:<\/strong> Mtu anaeza kuwa na ushawishi mkubwa mahali fulani lakini pengine hapana.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                Yule mkuu wa kijiji alipeleka kanuni zake nchi mgeni alipoenda kuzuru. Hakuna aliyemsikiza na hapo akajua kwamba jogoo la shamba haliwiki mjini.<\/p>\n

                                                  \n
                                                1. Kenda karibu ya kumi<\/strong>: Usife moyo unapofanya jambo kwa sababu unakaribia kufaulu.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                  Fanya marudio yote ya mazoezi ndo upate uzito ungependa kwani kenda karibu ya kumi.<\/p>\n

                                                    \n
                                                  1. Kidole kimoja hakivunji chawa: <\/strong>Ni bora kushirikiana kwa sababu mtu mmoja pekee yake hawezi kutenda makubwa.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                    Itabidi tusaidiane kujengea watoto wetu shule kwani kidole kimoja hakivunji chawa.<\/p>\n

                                                      \n
                                                    1. Kitanda usichokilala hujui kunguni wake: <\/strong>Huwezi elewa shida ambazo hujazipitia.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                      Usimwambie mtu aliye na huzuni agutuke na kufurahi ka wewe mwenyewe hujapitia huzuni hio. Kitanda usichokilalia hujui kunguni wake.<\/p>\n

                                                        \n
                                                      1. Kucha Mungu si kilemba cheupe<\/strong>: Kuvaa au kuonekana kwa mtu jinsi dini inaagiza si hakikisho ya uaminifu wake.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                        Wafuasi hawa hupita hapa kila asubuhi wamevaa mavazi meupe na kuweka mikono yao pamoja kwa sala lakini wamesahau kwamba kucha Mungu si kilemba cheupe.<\/p>\n

                                                          \n
                                                        1. Kuishi kwingi kuona mengi: <\/strong>Wazee, au watu ambao wana miaka mingi duniani wana maarifa ya mambo mengi.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                          Mimi kama babu yako ninakushauri usimuoe msichana kutoka lile boma. Utakuja kuhangaika. Ninajua kwa sababu, kuishi kwingi, kuona mengi.<\/p>\n

                                                            \n
                                                          1. Kukopa harusi kulipa matanga:<\/strong> Kuna watu ambao huomba kwa urahisi sana lakini kurudisha kile walichoomba inakuwa shida.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                            Huyi alinililia hapa nimukopeshe elfu kumi atarudisha mwisho wa mwezi. Sasa yaelekea miezi tatu nikimuitisha pesa zangu ananipa udhuru baada ya ingine. Kweli, kukopa ni harusi kulipa matanga.<\/p>\n

                                                              \n
                                                            1. Kupotea ndiyo kujua njia:<\/strong> Mtu anapokosa kufaulu, yeye hugundua namna ya kufaulu kutokana na funzo hilo.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                              Usioena aibu kwa kutofaulu kwa kazi ulioifanya, saa zingine kupotea ndiyo kujua njia.<\/p>\n

                                                                \n
                                                              1. La kuvunda halina ubani:<\/strong> Hakuna kitu ambacho kinaeza funika matokeo ya kitu ambacho kishaharibika.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                Polisi walipofika kusaka nyumba ya mteka nyara, alijaribu kuficha vitendo vyake lakini zikajitokeza wazi; la kuvunda halina ubani.<\/p>\n

                                                                  \n
                                                                1. Maji yaliyomwagika hayazoleki: <\/strong>Jambo likiharibika huwa limeharibika hata litengenezwe aje, halitakuwa kama awali.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                  Nilitaka tuanze familia baada ya miaka mbili ya ndoa lakini tayari mke wangu ameshika mimba. Itabidi nikubali tu kwa sababu maji yaliyomwagika hayazoleki.<\/p>\n

                                                                    \n
                                                                  1. Milima haikutani, lakini binadamu hukutana:<\/strong> Ukimuaga mtu kwaheri kuna matumaini kwamba mtakutana baadaye tena. Pia ukimtendea mtu maovu jua mtakutana baadaye labda ikiwa ni wewe uko na shida na wahitaji msaada wake.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                    Naenda ng\u2019ambo masomoni na wewe unaenda kuzuru dunia. Natumai kwamba siku moja tutapatana tena. Milima haikutani, binadamu hukutana.<\/p>\n

                                                                      \n
                                                                    1. Mtoto umleavyo ndivyo akuavyo:<\/strong> Kuwaonya wazazi wasiogope kuwaadhibu watoto wao kama wanataka wakuwe wangwana maishani.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                      Mama yule amemdekeza mwana wake hadi amefika miaka thelathini na hajui inafaa atoke nyumbani aanze kujitegemea. Kwe kweli mtoto umleavyo ndivyo akuavyo.<\/p>\n

                                                                        \n
                                                                      1. Mtoto wa nyoka ni nyoka: <\/strong>Mara nyingi mtoto hufanana na kuchukua tabia za mzazi wake.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                        Kijana huyu anawafukuza mabinti mtaani kama vile babake alifanya akiwa umri wake. Kweli mtoto wa nyoka ni nyoka.<\/p>\n

                                                                          \n
                                                                        1. Ndovu wawili wakipigana nyasi huumia: <\/strong>Walio na nguvu wakizozana, wadhaifu ndio huumia.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                          Wanasiasa wakenya wakikosa kusikilizana, raia wakawaida ndio huteseka, kwani, ndovu wawili wakipigana, nyasi huumia.<\/p>\n

                                                                            \n
                                                                          1. Paka akiondoka panya hutawala: <\/strong>Mkubwa akiondoka, wadogo wake hufanya mambo jinsi watakavyo.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                            Watoto hao walingoja wazazi wao wondoke kisha walete rika zao nyumbani kwa sherehe; enyewe, paka akiondoka, panya utawala.<\/p>\n

                                                                              \n
                                                                            1. Panapofuka moshi hapakosi moto:<\/strong> Ka vile moshi huashiria moto, ukiona watu wanatetana juu ya jambo linakaa ndogo kuna lingine kubwa nyuma yake.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                              Niliona jinsi alimwangalia na ukali nikajua hapa kuna jambo. Panapofuka moshi hapakosi moto.<\/p>\n

                                                                                \n
                                                                              1. Penye nia ipo njia:<\/strong> Mtu anapokuwa na dhamira ya kutenda jambo kutoka kwa dhati, haezi kosa njia ya kuitekeleza.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                                Kijiji hiki hakina bwawa la maji lakini tutajitahidi na kutengeneza moja hivi karibuni. Penye nia hapakosi njia.<\/p>\n

                                                                                  \n
                                                                                1. Pilipili usozila zakuwashiani?:<\/strong> Mambo yasiyokuhusu mbona yakutatize?<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                                  Mbona ulienda kumpa Salim msomo kuhusu mke wake? Pilipili usozila zakuwashiani?<\/p>\n

                                                                                    \n
                                                                                  1. Samaki moja akioza huoza wote: <\/strong>Ukijihusisha na watu wanaotenda mambo mabaya ni rahisi kwako pia kuanza kutenda kama hao.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                                    Kijana yule anapenda sana kuranda na hii gengi ya kuuza dawa za kulevya. Sidhani ni mzuri maana samaki moja akioza huoza wote.<\/p>\n

                                                                                      \n
                                                                                    1. Sikio halilali njaa: <\/strong>Siku haiezi pita bila mtu kukosa kusikiza neno<\/em>.<\/li>\n<\/ol>\n

                                                                                      Bila kuulizia, niliambiwa kwamba Kamau ana mpango wa kumtalaki mke wake. Sikio halilali njaa.<\/p>\n

                                                                                        \n
                                                                                      1. Siku njema huonekana asubuhi:<\/strong> Kama matokeo ya jambo yatakuwa mema, dalili huanza kuonekana mapema.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                                        Siwezi amua leo maana nilianza siku na visirani mingi sana, na ujuavyo siku njema huonekana asubuhi.<\/p>\n

                                                                                          \n
                                                                                        1. Siku za mwizi ni arobaini<\/strong>: Endelea kufanya maovu lakini siku yako ya hukumu itafika.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                                          Amezoea kuingia kwa shamba ya jirani yake wakati hayupo ili kuiba matunda. Leo amepatikana bila kutarajia. Kwa kweli siku za mwizi ni arobaini.<\/p>\n

                                                                                            \n
                                                                                          1. Tabia ni ngozi: <\/strong>Ni vigumu kwa mtu kubadili tabia maana imeshikana na mwili wake kama ngozi.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                                            Aliniahidi ataacha kunywa pombe nikikubali kuolewa naye lakini wapi, tabia ni ngozi.<\/p>\n

                                                                                              \n
                                                                                            1. Tamaa mbele mauti nyuma: <\/strong>Anayetanguliza tamaa na ubinafsi huwa na mwisho mbaya.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                                              Mvulana yule alijiunga na jambazi ili kujitajirisha haraka na sasa polisi wamempiga risasi. Angejua tamaa mbele mauti nyuma.<\/p>\n

                                                                                                \n
                                                                                              1. Ukiona vinaelea, jua vimeundwa: <\/strong>Ukiona kitu kinakaa kizuri na kinafanya kazi yake inavyotakikana jua kwamba ni bidii na maarifa ya mtu mwingine imetoa matokeo hayo.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                                                Jana nilitembelea kiwanda cha kutengeneza gari na macho yangu yalifurahihswa kweli. Ukiona vyaelea kweli, jua vimeundwa.<\/p>\n

                                                                                                  \n
                                                                                                1. Usipoziba ufa utajenga ukuta:<\/strong> Usiporekebisha tatizo kama lingali changa utagharamia pakubwa baadaye.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                                                  Mtoto huyu ameanza utundu. Hebu muonye mapema maana usipoziba ufa utajenga ukuta.<\/p>\n

                                                                                                    \n
                                                                                                  1. Yaliyopita si ndwele, tugange yajayo:<\/strong> Mambo yaliyopita tuachana nayo hayatudhuru, tuwaze tutavyokabiliano na yanayoukuja.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                                                    Mbona unaturudisha nyuma na kuna shida kubwa zaidi yaja? Yaliyopita si ndwele, tugange yajayo.<\/p>\n

                                                                                                      \n
                                                                                                    1. Yote yang\u2019aayo si dhahabu: <\/strong>Usipende kitu kwa uzuri wake wa nje kwa maana si kila kitu kinachomeremeta kwa nje ni nzuri kwa ndani.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

                                                                                                      Jana nikiwa pwani nilimuona binti mrembo yuavutia sana. Karibu niende kumlaki lakini nikakumbuka babu alinionya, yote yang\u2019aayo si dhahabu.<\/p>\n

                                                                                                       <\/p>\n

                                                                                                      \u00a0<\/strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n

                                                                                                      <\/h3>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                                                                                                      Overview Methali is in bold: Meaning in italics. Examples in normal font, unformatted.   METHALI(PROVERBS) Ada ya mja hunena, muungwana ni kitendo: Binadamu muungwana hutambulika na matendo yake wala si…<\/p>\n

                                                                                                      See More<\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":2245,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"footnotes":""},"class_list":["post-2236","page","type-page","status-publish","hentry"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/P8e7Xc-A4","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/theskrypt.co.ke\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2236","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/theskrypt.co.ke\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/theskrypt.co.ke\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/theskrypt.co.ke\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/theskrypt.co.ke\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2236"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/theskrypt.co.ke\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2236\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2262,"href":"https:\/\/theskrypt.co.ke\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2236\/revisions\/2262"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/theskrypt.co.ke\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2245"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/theskrypt.co.ke\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2236"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}